{"id":66,"date":"2025-12-04T18:06:10","date_gmt":"2025-12-04T18:06:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/badii-dilii-tuffachuun-qabdu\/"},"modified":"2025-12-04T18:06:10","modified_gmt":"2025-12-04T18:06:10","slug":"badii-dilii-tuffachuun-qabdu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/badii-dilii-tuffachuun-qabdu\/","title":{"rendered":"Badii dilii tuffachuun qabdu"},"content":{"rendered":"\n<p>Beeki, Rabbiin anaafi sis haa mararfatuu, Rabbiin ol ta&#8217;e gabroota Isaa bifa dirqama ta&#8217;een tawbaa isaaf qulqulleessuutti ajaje. Rabbiin ol ta&#8217;e ni jedhe:<br><br>\u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u0651\u064f\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u062a\u064f\u0648\u0628\u064f\u0648\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u062a\u064e\u0648\u0652\u0628\u064e\u0629\u064b \u0646\u064e\u0635\u064f\u0648\u062d\u064b\u0627} [\u0627\u0644\u062a\u062d\u0631\u064a\u0645: 8<br><br>&#8220;yaa warra amantan! Tawbaa qulqulluu gara Rabbiitti toobadhaa (deebi&#8217;aa).&#8221;<br><br>Rabbiin keenya odoo maleykonni kabajamoon dilii hin barreessin dura akka toobannuuf yeroo nuu kenneera. Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: &#8220;(maleykaan) gara bitaa sa&#8217;aatii ja&#8217;a gabricha muslimaa dogongore irraa qalama kaasa. Yoo inni gaabbee araarama Rabbirraa barbaade ishee gatee dhiisa. Yoo kana hin taane immoo dilii tokkittiitu itti barreeffamti.&#8221; Xabraaniin Alkabiir keessattiifi Albayhaqiitu Shu&#8217;ab Al-iimaan keessatti gabaasan. Albaaniin hasan godheera. Yeroon biraa kan kennamuuf immoo erga barreeffamee ka&#8217;ee hanga baallamni du&#8217;aa dhufutti eeguudha.<br><br>Musiibaan namoota baay&#8217;ee kan yeroo ammaa, isaan guddina Rabbii ol ta&#8217;ee hin sodaatanu. Halkaniifi guyyaa gosa dilii baay&#8217;eedhaan Isa faallessu. Ammas isaan keessaa nama dilii tuffachuudhaan mokkorametu jira. Garii isaanii kan inni dilii xixiqqoo lubbuu isaa keessatti tuffatu argita.<br><br>Fakkeenyaaf ni jedha: &#8216;gara ajnabiyyaa\u00b9 ilaaluun yookiin harkaan qabuun maal miiti? Kana irraa ka&#8217;uudhaan gaazeexaafi fiilmii keessatti gara haraamaa ilaaluutti dhaqqabu. Inumaayyuu gariin isaanii yeroo haraama ta&#8217;uu waan tokkoo bare tuffachuudhaan &#8216;dilii hagamtu keessa jira?&#8217; jedha. Ogga qabatama argamaaru kana barte mee jidduu isaatiifi jidduu hadiisa lamaan armaan gadii kan Sahiiha Imaama Bukhaarii irraa fudhanneen waliin madaali.<br><br>1. Anas irraa odeeffamee (ra) ni jedhe: &#8220;isin hojii baay&#8217;ee kan ija keessan keessatti ija garbuu irra xiqqoo taate hojjattu. Nuti immoo bara Ergamaa Rabbii (saw) waan nama halaaktu irraa lakkoofna turre.&#8221;<br><br>2. Ibn Mas&#8217;uud irraa odeeffamee (ra) ni jedhe: &#8220;dhugumatti Mu&#8217;uminni dilii isaa akka waan gaara isatti kufuu sodaatu jala taa&#8217;aaruutti ilaala. Jallataan immoo dilii isaa akka tisiisa funyaan isaa irra tarraan harka isaatiin akkana jedhee ofirraa deebiseetti ilaala.&#8221;<br><br>Amma warri kun yeroo hadiisa Ergamaa Rabbii (saw) kan armaan gadii dubbisan badii dubbii kanaa madaaluu ni danda&#8217;uu? &#8220;dilii tuffachuu irraa fagaadhaa. Fakkeenyi nama dilii tuffatuu akka ummata dirree wahii irra qubatanii inni kun muka tokko fidee sunis muka biraa fidee hanga waan ittiin nyaata isaanii bilchiissuu danda&#8217;an walitti qabataniiti.<br><br>1 Ajnabiyyaa jechuun warra akka sharii&#8217;aatti wal fuuchuun eeyyamamuudha. Kana jechuun warra mahaarima (firoota) hin ta&#8217;in jechuudha.<br><br>Namni dilii tuffatu abbaan ishee gaafa ittiin qabame isa halaakti.&#8221; Gabaasa biraatiin immoo Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: &#8220;dilii tuffachuu irraa fagaadhaa; diliin namicha irratti walitti qabamtee isa halaakti.&#8221; Ahmadtu gabaase.<br><br>Akka warri beekumsaa dubbatanitti diliin xiqqoon yoo hayaa dhabuun, dhimma godhachuu dhiisuuniifi Rabbiin sodaachuu dhiisuun ishee tuffachuu waliin wal ga&#8217;e dilii gurguddaatti ishee dhaqqabsiisa. Inumaayuu sadarkaa dilii gurguddaa keessa ishee kaa&#8217;a. Kanaafuu, irra turuu waliin diliin xiqqoon hin jiru (guddaatti jijjiirama jechuudha). Istighfaara waliin immoo diliin guddaanuu hin jiru (Rabbiin ni araarama jechuudha).<br><br>Nama haalli isaa akkana ta&#8217;een ni jenna: gara xiqqeenya dilii hin ilaalin; garuu gara guddina Rabbii faallessitee ilaali.<br><br>Kun jechoota yoo Rabbiin fedhe warri dhugaa, warri dilii isaaniitiifi hanqisuu isaanii ofirratti beekan ittiin fayyadamanuudha. Warri jallina isaanii keessa dhama&#8217;anuufi jallina keessa turan ittiin hin fayyadamanu.<br><br>Isheen nama jecha Rabbii kanatti amanuufi:<br><br>\u0646\u064e\u0628\u0651\u0650\u0626\u0652 \u0639\u0650\u0628\u064e\u0627\u062f\u0650\u064a \u0623\u064e\u0646\u0651\u0650\u064a \u0623\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0652\u063a\u064e\u0641\u064f\u0648\u0631\u064f \u0627\u0644\u0631\u0651\u064e\u062d\u0650\u064a\u0645\u064f (49) \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0651\u064e \u0639\u064e\u0630\u064e\u0627\u0628\u0650\u064a \u0647\u064f\u0648\u064e \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0630\u064e\u0627\u0628\u064f \u0627\u0644\u0652\u0623\u064e\u0644\u0650\u064a\u0645\u064f (50)} [\u0627\u0644\u062d\u062c\u0631: } 50 \u060c49] <\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ani dhugumatti Anatu araaramaa, rahmata godhaa dha&#8221; jechuu gabroota kiyyatti odeessi.&#8221; (Alhijr: 49). Akkasumas nama isa kanattis amanuufi: &#8220;Adabni kiyyas isatu adaba laalessaadha&#8221; (jeechuus itti himi).&#8221; (Alhijr: 50)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beeki, Rabbiin anaafi sis haa mararfatuu, Rabbiin ol ta&#8217;e gabroota Isaa bifa dirqama ta&#8217;een tawbaa isaaf qulqulleessuutti ajaje. Rabbiin ol ta&#8217;e ni jedhe: \u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u0651\u064f\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u062a\u064f\u0648\u0628\u064f\u0648\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u062a\u064e\u0648\u0652\u0628\u064e\u0629\u064b \u0646\u064e\u0635\u064f\u0648\u062d\u064b\u0627} [\u0627\u0644\u062a\u062d\u0631\u064a\u0645: 8 &#8220;yaa warra amantan! Tawbaa qulqulluu gara Rabbiitti toobadhaa (deebi&#8217;aa).&#8221; Rabbiin keenya odoo maleykonni kabajamoon dilii hin barreessin dura akka toobannuuf yeroo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-66","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=66"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ijabanaa.com\/afaanoromoo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=66"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}